1. Śródmiejska trasa spacerowa

 

1. Rynek 1 – Ratusz miejski stoi na miejscu późnogotyckiego, powstałego z przebudowy dwóch domów księcia cieszyńskiego Kazimierza II, podarowanych miastu w 1496 r. Był wielokrotnie przebudowywany – śladem przebudowy renesansowej jest sień ze sklepieniem krzyżowym wspartym na kamiennej kolumnie. Obecny gmach został odnowiony i rozbudowany w latach 40. XIX w. wg projektu znanego architekta wiedeńskiego Józefa Kornhäusla oraz budowniczego Kmenta. W 1906 r. do ratusza przyłączono gmach będący uprzednio siedzibą Sądu Okręgowego (Rynek 2), a salę rozpraw zamieniono na salę obrad Rady Miejskiej. Jej wyposażenie pochodzi z 1914 r. – są to boazerie uzupełnione herbami szlachty cieszyńskiej i symbolami cechów rzemiosł. 

3. ul. Głęboka 17-19-21 – Kamienice podcieniowe z przełomu XVIII i XIX w., przebudowane (tzw. małe lauby), przykład dawnej zabudowy miasta.

 

 

 

 

4. Góra Zamkowa – Zasiedlona była już ok. V w. p.n.e. Założony na Górze Zamkowej w IX w. gród został podniesiony do godności kasztelanii przed 1155 r., a w 1290 r. został stolicą samodzielnego księstwa cieszyńskiego. W XIV w. powstał wspaniały obronny zamek gotycki: górny, złożony z budynków mieszkalnych otoczonych murem z basztami oraz wieżą, a także z kaplicą zamkową na dziedzińcu, oraz dolny, w którym znajdowały się lochy, pomieszczenia gospodarcze i mieszkania dla służby, z basztami i mostem zwodzonym. Do upadku książęcej siedziby doprowadziła wojna trzydziestoletnia (1618-1648 r.) oraz wygaśnięcie linii Piastów cieszyńskich (1653 r.). Cieszyn przeszedł w ręce Habsburgów, w 1840 r. Górę Zamkową gruntownie przebudowano w stylu klasycystycznym wg projektu Józefa Kornhäusla: na fundamentach zamku dolnego wzniesiono letni Pałacyk Myśliwski, resztę zamieniono na park, w którym z czasów dawnej świetności pozostała Wieża Piastowska i rotunda św. Mikołaja. Na resztkach wieży obronnej w 1914 r. wybudowano „sztuczne ruiny”, obecnie przywrócono jej pierwotny XIII-wieczny kształt. 

5. Pałac Myśliwski (rezydencja Habsburgów) – Powstał w XIX w. na pozostałościach fortyfikacji zamku gotyckiego. Wzniesiono go w latach 1838-1840 w stylu klasycystycznym. Na zamku mieściły się pokoje gościnne arcyksięcia cieszyńskiego oraz kancelarie Komory Cieszyńskiej. Od 1947 r. jest siedzibą Szkoły Muzycznej, której uczniami byli m.in. Stanisław Hadyna, Karol Stryja, Jan Sztwiertnia. Obok znajdowała się oranżeria (rozebrana w 1966 r.), w której koncertował m.in. Franciszek Liszt. Na skraju dziedzińca zamkowego znajduje się pomnik poświęcony pamięci zasłużonego pedagoga, nauczyciela i poety – Jana Kubisza .

6. Rotunda św. Mikołaja – Najstarszy i najcenniejszy zabytek na ziemi cieszyńskiej. Powstała prawdopodobnie w pierwszej połowie XI w. w stylu romańskim. W najbliższym jej sąsiedztwie znajdowało się palatium – mieszkanie dowódcy grodu. Przez szereg stuleci była kaplicą zamkową, a także miejscem gdzie spotykała się starszyzna grodu dla obrad i obrony w czasie działań wojennych. Przy niej najprawdopodobniej znajdował się najstarszy cmentarz Cieszyna. Gruntownie zmieniona podczas klasycystycznej przebudowy Góry Zamkowej, w 1955 r. przywrócona została do pierwotnej postaci.

7. Wieża Piastowska – Wieża dawnego zamku gotyckiego z XIV w., 29 m wysoka, stanowi doskonały punkt widokowy na Cieszyn oraz Beskid Śląski i Śląsko-Morawski. W narożach jej zwieńczenia znajdują się gotyckie kamienne tarcze herbowe z wizerunkiem orła piastowskiego. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8. Wieża ostatecznej obrony zwana również „Starą wieżą”. Zbudowana zapewne w XIII w. jako jedna z wież średniowiecznego systemu obronnego zamku górnego. Przebudowywana w XV i XVII w. Na jej pozostałościach zbudowano w 1914 r. tzw. „sztuczne ruiny”. Obecnie przywrócono jej pierwotny XIII-wieczny kształt.

9. Most Przyjaźni – (przez który przekraczamy granicę z Polski do Republiki Czeskiej). Pierwszy most istniał w tym miejscu prawdopodobnie już w XIV w. (w miejscu brodu przez rzekę). Na prawym brzegu rzeki przy moście znajdowała się do końca XVIII w. Brama Wodna. W 1880 r. został zbudowany betonowo-kamienny most, zastąpiony później nowym, który w latach 1920 – 1938 stał się głównym mostem granicznym (10 lat prowadziła tędy trasa tramwaju miejskiego). Obecny żelbetowy most Przyjaźni (Družby) został zbudowany w 1953 r. i łączy ul. Zamkową w Cieszynie z ul. Hlavní w Czeskim Cieszynie.

10. ul. Hlavní Třida 1 – Budynek Drukarni Cieszyńskiej. Pierwsza drukarnia w tym miejscu zbudowana została w 1806 r. przez drukarza Fabiana Beynhaera. Wkrótce odkupił ją Tomasz Prochaska z Pragi. Dzisiejszy budynek drukarni powstał z inicjatywy Karola Prochaski w latach 1886 – 1888. Dzisiejszy wygląd neoklasycystyczny zawdzięcza przebudowom w 1892 i 1910 r. 

11. Sady Masaryka (Aleje Masaryka) – Założone na początku XIX w., pierwotnie zwane Alejami arcyksięcia Albrechta. Projekt zadrzewienia alei z 1813 r. kasztanowcami, lipami i akacjami jest autorstwa nadleśniczego Dunbiera. Obecną nazwę aleje uzyskały na pamiątkę dwudniowego pobytu w Czeskim Cieszynie pierwszego czeskiego prezydenta T. G. Masaryka w 1930 r.

12. Masarykovy Sady 8 – Urząd Skarbowy. Budynek ten powstał w połowie XIX w. i służył urzędnikom Komory Cieszyńskiej. W latach 1921-1935 znajdowało się tutaj pierwsze Czeskie Reformowane Gimnazjum Realne Śląskiej Macierzy Oświaty Ludowej w Czeskim Cieszynie. Od 1939 do 1945 r. swą siedzibę miało tutaj gestapo, o czym mówi tablica pamiątkowa z symboliczną postacią mężczyzny miażdżonego przez głazy. Tablica ta została odsłonięta 3 maja 1970 r. z okazji 25 rocznicy wyzwolenia Czeskiego Cieszyna. Jej autorem jest artysta rzeźbiarz Štěpán Mikula. 

 13. Masarykovy Sady 18 – Najstarszy budynek w Czeskim Cieszynie, w stylu empirowym z 1836 r. Rok budowy uwidoczniony jest w metalowym reliefie nad drzwiami wejściowymi. Z tym domem wiąże się legenda ludowa o czeskocieszyńskim „doktorze Fauście”, według której mieszkał tu kupiec produkujący wyroby w zadymionym pomieszczeniu z dużym paleniskiem.

14. Masarykovy Sady 24 – Katolicki kościół parafialny p.w. Najświętszego Serca Jezusowego wybudowany został w 1894 r. w stylu neogotyckim wg projektu wiedeńskiego architekta Ludwika Satzke. Jest to trójnawowa świątynia z transeptem i prezbiterium. Charakterystycznymi elementami architektonicznymi są: rozglifiony portal (obramienie otworu wejściowego) oraz olbrzymia rozeta nad nim (pierwiastek ornamentalny w postaci symetrycznie stylizowanego kwiatu róży). Od strony wschodniej znajduje się niższa wieża, a od strony zachodniej wyższa z dzwonnicą i zegarem. Wyposażenie wnętrza wykonała firma rzeźbiarska Stufflesser z St. Ulrich w Austrii.

 

 

15. Masarykovy Sady – Rzeźba św. Jana Nepomucena – barokowa postać świętego naturalnej wielkości, z aureolą wokół głowy, z krzyżem i gałązką palmową w rękach, została wyrzeźbiona w piaskowcu, pokryta polichromią, umieszczona na trzymetrowym cokole. Datowana na koniec XVIII w.

 

 

16. Masarykovy Sady – Pomnik poległym w czasie I wojny światowej odsłonięty z inicjatywy niemieckiego stowarzyszenia kombatantów wojennych Kriegerverein w dniu 14 września 1930 r. Jego projektantką była Helena Scholz-Železný. Wykonany został z granitu, w części środkowej znajdował się relief z brązu przedstawiający bolejącego żołnierza. Na płycie znajdowało się 400 nazwisk osób poległych w I wojnie światowej. Po wyzwoleniu w 1945 r. rzeźby zostały usunięte, ich miejsce zajął kamienny krzyż, a nazwiska poległych zostały skute. W 2000 r. rekonstrukcji z przywróceniem metalowej rzeźby dokonał Martin Kuchař.

 17. Masarykovy Sady 15 – Dom Robotniczy – Swą nazwę zyskał 1 października 1909 r., kiedy to stał się własnością cieszyńskiego oddziału partii socjaldemokratycznej. Wkrótce zaczął służyć swym celom, choć oficjalnie został otwarty dopiero 5 czerwca 1910 r. W dwupiętrowym domu z czerwonej cegły znajduje się dzisiaj na parterze restauracja i galeria Na Saskiej Kępie, reszta budynku to mieszkania. Na fasadzie umieszczono dwujęzyczną tablicę pamiątkową.

 18. Masarykovy Sady 12 – Akademia handlowa oraz szkoła podstawowa. Budowę domu rozpoczęła 16 sierpnia 1923 r. firma Fulda z Czeskiego Cieszyna. Wnętrze zostało przyozdobione malowidłami ściennymi cieszyńskiego malarza Aleksandra Drobika. Uroczystego otwarcia szkół dokonano 12 października 1924 r. Budynek posiada trzy piętra, dwa wejścia i dekorację w postaci rzeźb przyjaźni autorstwa J. Sladkégo i G. Kafki z Czeskiego Cieszyna.

 19. ul. Sokola Tůmy 10 – Podstawowa Szkoła Artystyczna im. Pawła Kalety. Budynek powstał w 1882 r. jako niemiecka czteroklasowa szkoła podstawowa. Była to pierwsza szkoła na terenie obecnego Czeskiego Cieszyna. Do 1929 r. znajdowała się tutaj siedziba urzędu powiatowego i sądu. W 1945 r. umieszczono tutaj Ludową Szkołę Artystyczną.

 20. ul. Hlavní Třida 15 – Muzeum Těšínska – Muzeum Ziemi Cieszyńskiej [zd.9]. Muzeum zajmuje się badaniami czeskiej części Śląska Cieszyńskiego i stanowi dla Czeskiego Cieszyna oraz całego regionu ważną instytucję społeczno-kulturalną. Jego zbiory należą do jednych z ciekawszych i cenniejszych w Republice Czeskiej. Posiada ono przede wszystkim zbiory etnograficzne (z dziedziny rolnictwa, rzemiosła, stroju, tekstyliów, złotnictwa, mebli ludowych, sztuki ludowej itd.), rzemiosło artystyczne, zabytki historyczne, eksponaty związane z botaniką i mineralogią. W bibliotece muzealnej Silesia znajduje się bogata kolekcja książek, m.in. Tranosci cieszyńskiego rodaka Jerzego Trzanowskiego (1592-1637). Klasycystyczna budowla muzeum pochodzi z lat 1884-85 (budowniczy A. Jedek). Znajduje się tam wystawa stała pt. „Obrazki z przeszłości Śląska Cieszyńskiego”, która zaznajamia zwiedzających z historią regionu, kulturą ludową, rzemiosłami i rolnictwem. Zobaczyć tutaj można np. biżuterię do stroju cieszyńskiego, strzelby „cieszynki”, monety cieszyńskie, meble i tekstylia ludowe, rzeźbę sakralną... 

 21. ul. Odboje 4 – Budynek z napisem „M. L. May”. Jest to jeden z niewielu zabytków żydowskich, jakie zachowały się na terenie miasta. Znajdował się tutaj prywatny dom Mosesa Lobla Maya, który przez pewien czas był przełożonym ortodoksyjnego stowarzyszenia Szomre Szabos. Przez krótki czas znajdował się tutaj dom modlitwy.

 22 Naměstí ČS Armády 1 – Ratusz miejski wybudowany w 1928 r. na działce darowanej miastu przez panią Tetla (jej dom w wiejskim stylu znajdował się aż do 1932 r. na środku rynku). Wyposażenie wnętrz zostało zakończone 1 lutego 1929 r. Budowlaną realizacją neorenesansowego projektu architektonicznego ostrawskiego architekta Viléma Richtra zajęła się firma Fulda. Charakterystyczną cechą fasady jest przede wszystkim szczyt z łukowatymi elementami i zegarem. Na elewacji znajduje się tablica pamiątkowa Jerzego Trzanowskiego, zdobiona reliefowymi herbami Czech, Moraw, Śląska i Słowacji. Jej autorem jest O. Eckert, a widnieje na niej napis: „Jerzy Trzanowski, sławny czeski piewca duchowy, którego Cithara sanctorum z 1636 roku stała się źródłem duchowej i narodowej siły i symbolem jedności czechosłowackiej, urodził się w 1592 roku w Cieszynie, działał w Czechach, na Morawach, na Śląsku i Słowacji”. Takie same tablice znajdują się w Pradze na starej szkole przy kościele św. Mikołaja oraz w Liptowskim Mikulaszu, gdzie Trzanowski zmarł w 1637 r.

 23. ul. Nádražní 4 – Budynek Czechosłowackiego Banku Handlowego (ČSOB) powstał w 1929 r. jako siedziba filii Centralnego Banku Niemieckich Kas Oszczędnościowych. W 1931 r. obiekt zakupił Śląski Bank Ludowy. Po wojnie mieściło się tu Biuro Podróży ČEDOK, a od 1994 r. ponownie jest obiektem bankowym.

 24. Dworzec autobusowy – Budynek dawnej fabryki mebli giętych Thonet-Mundus. Na początku II wojny światowej hale fabryczne służyły jako miejsce formowania transportów do obozów koncentracyjnych. Na budynku znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona ofiarom faszyzmu odsłonięta 28 października 1968 r.

 25. ul. Tyršova – Budynek miejskiej polikliniki wybudowany został w 1931 r. jako siedziba kasy chorych. Projekt opracował V. Barviř z Czeskiego Cieszyna, a pracami budowlanymi zajmowała się firma V. Nekvasila. Obecnie znajdują się tu gabinety spółki „Szpital”, poliklinika oraz siedziba Powszechnej Kasy Chorych (VZP).

 26. Komenského Sady – Park został założony wkrótce po budowie okolicznych domów, a opieką otoczyło go stowarzyszenie miejskie zajmujące się upiększaniem miasta. W parku została posadzona „lipa esperantystów” oraz umieszczono w nim kilka głazów narzutowych z okolic Czeskiego Cieszyna, które są dokumentem najbardziej wysuniętej na południe granicy północnego lodowca w okresie czwartorzędu (od 8000 lat p.n.e.). Wcześniej znajdował się tutaj samolot bojowy IL 10 z okresu II wojny światowej, który stał się częścią pomnika walki przeciwko faszyzmowi za budynkiem Cieszyńskiego Teatru.

 27. ul. Tyršova 2 – Budynek ten został wzniesiony w 1929 r. jako budynek urzędu powiatowego, który pierwotnie miał swą siedzibę w starej szkole na ul. Sokola Tůmy. Swą siedzibę znalazł tutaj również sąd, prokuratura, notariat, więzienie oraz posterunek żandarmerii. W trakcie ogólnopaństwowej reorganizacji administracyjnej w 1960 r. Czeski Cieszyn utracił status miasta powiatowego, a do pomieszczeń zajmowanych do tej pory przez urzędy państwowe wprowadzono szkołę rolniczą.

 28. ul. Ostravská 67 – Teatr, jako instytucja kultury, rozpoczął swą działalność w Czeskim Cieszynie 6 października 1945 r. w sali na ulicy Střelniční (obecnie KaSS) premierą sztuki J. Vrchlickiego (poeta czeski z 2 poł. XIX w. – przyp. tłum.) Noc na Karlsztajnie. W 1946 r. teatr przeniósł się do hotelu Piast, by w 1961 r. już na stałe osiąść w nowym budynku. Od początku swego istnienia był to teatr z bogatym repertuarem skierowanym do wszystkich grup wiekowych i działał również jako teatr objazdowy. Od 1948 r. stał się teatrem państwowym z kolejnymi władzami w postaci urzędu miasta, województwa i powiatu. W 1951 r. powstała Scena Polska Teatru Cieszyńskiego. Jest to jedyny polski profesjonalny teatr poza granicami państwa polskiego. Od 1990 r. jest współorganizatorem Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Na Granicy”. W budynku teatru ma swą siedzibę również Biblioteka Miejska oraz obserwatorium astronomiczne. Przed budynkiem znajduje się marmurowy postument z tablicą z napisem „Lípa československo-polského přátelství – Drzewo przyjaźni czechosłowacko-polskiej. Zasadzone z okazji uroczystości 1000-lecia państwa polskiego 14 maja 1966”. 

 29. ul. Ostravská 73 – Kamień węgielny pod jego budowę został położony 1 października 1930 r., a to dzięki pomocy finansowej Stowarzyszenia Budowy Szpitala, które powstało siedem lat wcześniej. Głównym architektem został inż. arch. Kraus z Czeskiego Cieszyna. Realizacją zajmowało się kilka firm budowlanych. Uroczystego otwarcia dokonano 5 czerwca 1937 r. Powstanie szpitala rozwiązało problem jego braku w Czeskim Cieszynie. Dotychczas chorzy umieszczani byli w okolicznych szpitalach w Cieszynie, Jabłonkowie czy Orłowej. 

30. Naměstí M. Luthera 1 – ewangelicki kościół Marcina Lutra na Rozwoju dominuje nad dzielnicą zwaną Rozvoj, a jego sylwetka przypomina bazyliki romańskie. Kościół zboru ewangelickiego Czeskiego Kościoła Ewangelickiego został zbudowany w 1927 r. Jego autorami byli architekci Kozieł i Schön z Bielska. Prace budowlane wykonała firma E. Fulda z Czeskiego Cieszyna. Budynek plebani został zbudowany cztery lata później przez czeskocieszyńską firmę R. Lewak.

31. ul. Frýdecká 30 – budynek gimnazjum (czeski odpowiednik polskiego liceum ogólnokształcącego – przyp. tłum.) Projekt został zlecony jednemu z twórców nowoczesnej czeskiej architektury Jaroslavowi Fragnerowi. Prace budowlane wykonała firma Nekvasil z Czeskiego Cieszyna. Kamień węgielny został położony 26 czerwca 1932 r. W związku z niedostatkiem finansów, gimnazjum zostało uroczyście otwarte dopiero trzy lata później, tj. 23 czerwca 1935 r. Budynek gimnazjum to czterokondygnacyjna budowla, z płaskim dachem i symetrycznym rzutem poziomym, fasadę dzielą regularne pasy okien. Budynek ten został zapisany na listę funkcjonalistycznych zabytków kultury.

32. ul. Frýdecká 28 – Dom modlitwy Zboru Husyckiego (obecnie kościół Adwentystów Dnia Siódmego i czeskobraterski) został zbudowany w 1929 r. wg projektu arch. E. Davida. Prace budowlane prowadziła ostrawska firma inż. Ženatý.

 33. ul. Nádražní 2 – dworzec kolejowy Kolei Czeskich – ČD. Budynek ten powstał w 1889 r. zastępując stary z 1871 r. znajdujący się w pobliżu ulicy Jablunkowskiej. Powstanie dworca spowodowane było budową trasy kolejowej Bogumin – Cieszyn w 1869 r. Później trasa została przedłużona aż do Żyliny i Frydku. Dzisiaj czeskocieszyński węzeł kolejowy łączy trasy Praga – Koszyce z trasami do Ostrawy, Frydku-Mistku i prowadzi również przez Cieszyn do Bielska-Białej. Okazały budynek dworcowy z centralnie usytuowaną halą, połączoną z dwoma skrzydłami służy pasażerom do dziś. 

 34. ul. Nádražní – 1 Czeska Poczta. W związku z podziałem miasta, budynek poczty znalazł się po polskiej stronie Olzy i wtedy Czechosłowacka Poczta zmuszona została do wybudowania nowego gmachu pocztowego. Projekt opracował inż. Zdražil z Pragi, a prace budowlane wykonała firma arch. J. Dvořáka ze Śląskiej Ostrawy. Nowy budynek został oddany do użytku w 1931 r. Na miejscu dawnych pocztowych garaży znajduje się dzisiaj przejście podziemne.

 35. ul. Nádražní 18 – Gmach Hotelu „Piast” został otwarty uroczyście w dniu 19 grudnia 1931 r. Projekt wykonał Edward David. Budowa jego zainicjowana została przez Towarzystwo Oszczędności i Zaliczek. Modernistyczny pięciokondygnacyjny obiekt posiada fasadę z kanelowanymi pilastrami spiętymi ażurowymi balkonami na wysokości drugiego piętra. W gmachu mieścił się hotel, restauracja i kawiarnia „Polonia”, sala redutowa oraz biura prawie wszystkich polskich organizacji. Od 1946 r., aż do wybudowania nowego budynku, miał tu swą siedzibę Teatr Cieszyński.

 36. ul. Střelniční 13 – Zabudowania Gazowni Cieszyńskiej są jedynym zakładem przemysłowym, który po podziale miasta znalazł się w całości w Czeskim Cieszynie. Zakład został wybudowany na podstawie decyzji rady miejskiej Cieszyna z 1881 r. Na decyzję rady wpłynęła konieczność zapewnienia miastu lepszego oświetlenia. Budynek powstał wg projektu inż. B. Kühnla. Gazownia rozpoczęła produkcję w dniu 30 października 1882 r. Jeszcze kilka lat po podziale miasta dostarczała ona gaz do Cieszyna w zamian za energię elektryczną. 

37. ul. Na Nivách 6 – Śląski Kościół Ewangelicki „Na Niwach” został wybudowany w 1932 r. wg projektu arch. E. Davida. Architektura kościoła ma cechy neogotyckie z pewnymi elementami nowoczesnymi. Prace budowlane wykonała firma Pluskal i Riedel z Czeskiego Cieszyna, a ołtarz główny został wykonany przez rzeźbiarza Henryka Nytrę z Dolnych Błędowic.

 38. ul. Střelniční 22 – Budynek Szkoły Podstawowej i Gimnazjum z Polskim Językiem Nauczania autorstwa arch. E. Davida z 1925 r. i 1957 r. Na bocznej fasadzie szkoły znajduje się sgraffito wybitnego artysty rzeźbiarza F. Świdra z 1957 r.

 39. ul. Střelniční 1 – Budynek Ośrodka Kultury „Strzelnica”. Działają tu kółka zainteresowań, zespoły folklorystyczne, śpiewacze, teatralne i taneczne. Ośrodek współdziała z Kręgiem Przyjaciół Muzyki i Klubem Przyjaciół Sztuki. Jest organizatorem znaczących międzynarodowych imprez, takich jak: Przegląd Czeskich i Słowackich Filmów „Kino na Granicy”, Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego „Na granicy”, „Święta Trzech Braci”, „Skarbów z Cieszyńskiej Trówły”, Międzynarodowej Dekady Muzyki Organowej, Kameralnej i Śpiewu Chóralnego, „Dawnej Muzyki w Cieszynie” oraz Cieszyńskiej Jesieni Jazzowej. Budynek powstał z inicjatywy Cieszyńskiego Towarzystwa Strzeleckiego wg projektu Theodora Herzmanskiego w 1882 r. W 1950 r. został częściowo przebudowany. Jest to obiekt murowany o podłużnym rzucie, z jednopiętrowym ryzalitem (część architektury występująca z lica elewacji), z dachem naczółkowym i kopułą pokrytą blachą. Po zakończeniu remontu ponownie zostanie tutaj umieszczona dwujęzyczna tablica z brązu autorstwa Gustawa Nowaka z tekstem o historii budynku.

40. Most Wolności – pierwotnie w tym miejscu znajdował się most Jubileuszowy z 1903 r., związany z postacią cesarza Franciszka Józefa I. Po 1918 r. został przemianowany na most koło Strzelnicy, a dzisiaj nazywa się mostem Wolności. W okresie II wojny światowej cofające się wojsko polskie próbowało most zniszczyć, lecz po niewielkich remontach służył on dalej Niemcom. Pod koniec wojny również oni próbowali wysadzić most (jeden z filarów stał się podstawą nowej konstrukcji). Niedostateczna regulacja rzeki, częste wiosenne i jesienne powodzie spowodowały osłabienie mostu i w 1970 r. w czasie jednej z nich most został zerwany, a wraz z nim runęło do rzeki pięciu polskich strażaków. Ich ciał nigdy nie znaleziono. Na budynku celnym po polskiej stronie granicy znajduje się tablica upamiętniająca tą tragedię. Obecny most został wybudowany w 1974 r. Po jego przejściu kontynuujemy trasę, która zaprowadzi nas do centrum Cieszyna.

 41. Przykopa 18 – Budynek dawnego średniowiecznego młyna zbożowego wraz z urządzeniami hydrotechnicznymi, adaptowany na halę produkcyjną zakładów „Juwenia”.

 42. ul. Przykopa – Zespół budynków z XVIII – XIX w. z przerzuconymi przez koryto Młynówki mostkami, zwany Cieszyńską Wenecją; należał niegdyś do rzemieślników: garbarzy, tkaczy, sukienników, białoskórników i kowali, potrzebujących wody do produkcji.

 43. ul. Pokoju 1 – Budynek byłej Drukarni Dziedzictwa im. bł. Jana Sarkandra, wybudowany w 1929 r., od 1949 r. siedziba Cieszyńskiej Drukarni Wydawniczej.

 44. ul. B. Limanowskiego 9 – Budynek dawnego szpitala wojskowego, barokowy, zbudowany w drugiej połowie XVIII w., przebudowany XIX w. 

 45. pl. J. Słowackiego 2 – Gmach I LO im. A. Osuchowskiego, klasycyzujący, wybudowany w 1909 r., do I wojny światowej siedziba niemieckiej Szkoły Podstawowej i Wydziałowej, w czasie I wojny siedziba Głównego Sztabu Armii Austriackiej, od 1922 r. Gimnazjum Macierzy, po II wojnie Światowej Urzędu Bezpieczeństwa, od 1946 Gimnazjum, a później Liceum. Przed szkołą stoi pomnik Pawła Stalmacha, dłuta Jana Hermy odsłonięty w 1988 r. 

 46. pl. Wolności 7 – Gmach Zespołu Szkół Ogólnokształcących im. M. Kopernika oraz SP nr 4, neorenesansowy, wybudowany w 1879 r., przeznaczony na siedzibę niemieckiej szkoły podstawowej i miejskiej dla dziewcząt, w czasie I wojny światowej koszary kompanii malaryków (ozdrowieńców). Przed szkołą stoi pomnik z wizerunkiem orła autorstwa Jana Hermy odsłonięty w 1988 r.

 47. pl. Wolności 5 – Budynek wybudowany w 1905 r. na siedzibę ewangelickiej bursy dla dziewcząt. Przed gmachem znajduje się pomnik ofiar hitleryzmu autorstwa Jana Hermy odsłonięty w 1965 r. Pierwotnie stał tutaj pomnik Franciszka Szuberta.

 48. ul. P. Stalmacha 14 – Kamienica w stylu neoklasycystycznym, siedziba Zarządu Głównego Macierzy Ziemi Cieszyńskiej. Macierz Szkolna dla Księstwa Cieszyńskiego powstała w 1885 r. z inicjatywy Pawła Stalmacha. W pierwszym etapie organizowała polskie szkolnictwo, po odzyskaniu niepodległości inicjowała i organizowała działalność kulturalną. Obecnie popularyzuje wiedzę o regionie, prowadzi też działalność wydawniczą. 

 49. ul. ks. I. Świeżego 6 – Kamienica eklektyczna, wybudowana w 1907 r., była siedziba pierwszej polskiej Szkoły Ludowej, a od 1909 r. polskiej prywatnej Szkoły Wydziałowej, której dyrektorem tuż przed wybuchem I wojny światowej był Hieronim Przepiliński, założyciel męskiej i żeńskiej drużyny skautowej. 

 50. ul. P. Stalmacha 34 – Kamienica eklektyczna, z bogatą dekoracją, wybudowana dla Alfonsa Mattera w drugiej połowie XIX w., od 1895 r. siedziba polskiego Gimnazjum Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego, w okresie międzywojennym Szkoły Handlowej. 

51. pl. J. Poniatowskiego 9 – Kamienica eklektyczna, wybudowana pod koniec XIX w., do 1918 r. siedziba dowództwa garnizonu austriackiego, a następnie dowództwa IV Pułku Strzelców Podhalańskich. Na gmachu tablice pamiątkowe, a w niszy pod najniższą tablicą umieszczone są: osiem urn z ziemią z pól bitewnych II wojny światowej (od 1991 r.) oraz urna z cmentarzyska polskiego w Miednoje (od 1992 r.). Niepełna lista ofiar obozów Kozielska, Ostaszkowa i Starobielska obejmuje 126 nazwisk mieszkańców ziemi cieszyńskiej. 

 52. pl. Kościelny – Ewangelicki Kościół Jezusowy późnobarokowy, wybudowany w latach 1709 – 1722 (wieża z 1750 r.) na podstawie ugody z Altranstadt jako jeden z sześciu „kościołów łaski” wg projektu Hausrückera z Opawy. Bazylika emporowa o trzech kondygnacjach empor zbudowana na planie krzyża. Chór Muzyczny, dwukondygnacyjny posiada późnobarokowe organy koncertowe firmy Carla Warkera z Frankfurtu. Kościół wyposażony jest w 3,5 tys. miejsc siedzących i mieści ok. 6 tysięcy osób. Siedziba zabytkowej biblioteki, założonej w drugiej połowie XVIII w. przez F. Bludowskiego i B. Tschammera. Do kościoła przylega dawny cmentarz przekształcony w park z nielicznymi zachowanymi pomnikami i tablicami nagrobnymi.

53. pl. Kościelny 3 – Budynek barokowy, mansardowy, wybudowany w 1725 r., była szkoła ewangelicka (pajta), zamieniona w 1810 r. w Gimnazjum Teologiczne dla młodzieży ewangelickiej, w latach 1850 – 1872 Cesarsko-Królewskie Gimnazjum Ewangelickie, od 1904 r. przeznaczony na mieszkania. 

54. pl. Kościelny 4 – Budynek Parafii Ewangelicko-Augsburskiej, późnoklasycystycznej w stylu biedermajerowskim.

55. pl. Kościelny 5 – Budynek neogotycki, wybudowany w 1869 r., pierwotnie siedziba Cesarsko-Królewskiego Gimnazjum Ewangelickiego, od 1872 r. gimnazjum państwowego, od 1945 r. szkoły zawodowej, a od 1951 r. technikum zawodowego (mechaniczno-elektrycznego).